باز چند ماه پيش درهم شكست و اين خرابىها هم بواسطهء سيلاب و طغيان و يا تغيير مسير رودخانه دور از امكان نيست . اما رويهمرفته چنين به نظر ميرسد كه اين كار در اثر شرايط محلى از تأسيسات گران بيشتر متناسب است و با تعميرات مرتب و توسعه دادن مسير آب كه در مقابل فشار طغيان بهتر استقامت نمايد شايد احتياج اصلى رفع خواهد شد . شنيده‌ام كه بعدا مسير آب نيم ميل به سمت مشرق انحراف يافته است و ناچار شده‌اند پل را هم متناسب با اين تغيير بزرگ‌تر كنند . ناوگان محدود رودخانهء جيحون - در ضمن پيشرفتى هم در مورد كشتىرانى رودخانهء جيحون در حوالى چارجوى حاصل نشده است . دو كرجى كه براى حمل بار يا مسافر و يا افراد نظامى آماده ساخته بودند بواسطهء پيچ‌وخم‌هاى مسير رودخانه ناگزير در بالاى رود به دو كشتى تزار و تزاريت مهار شده بود بعلاوه در آن موقع مدت معمولى كه كشتىها به قرقى « 1 » مسافتى در حدود 140 ميل ميرسيدند يك هفته بود . اين مدت بعدا تقليل يافته و مدت مسافرت در قسمت عليا چهار روز و به طرف پائين رودخانه سه روز شده است و موقع شب هم كشتى از هيچ‌طرف حركت نميكند . اصلاحات بيشترى ضرورى است تا رودخانه براى كشتىرانى تجارتى آماده شود و بتوانند كالا به افغانستان حمل‌ونقل كنند و زمان بيشترى هم لازم خواهد بود كه از لحاظ نظامى نيروى ضربتى روس را در آسياى مركزى تقويت نمايد . آبيارى مرو و بند سلطان - راجع به مرو اقدامات شهامت‌آميزى كه سال گذشته در آنجا به منظور احياء واحهء مرو بوسيلهء ساختن بند سلطان بر رودخانهء مرغاب در 30 ميلى مرو جديد شده بود و مسئلهء آبيارى آن حدود كه قرار بود با وجوه شخصى خود تزار انجام يابد اطلاعات سربستهء غم‌انگيزى به من رسيده است كه پيشرفت نهائى آن اقدام را به كلى مشكوك ميسازد و گفته شده است كه مرغاب

--> ( 1 ) - Kerki